Category Archives: Uncategorized

Uyghur News (Sunday – Tuesday, January 3-5, 2021)

For more new and complete information, please visit https://uyghurinfo.org. Thank you!

ئىنسانىيەتنىڭ بىر قىسىمى بولغان سىلەرگە خەت

مەشئەل ئۇيغۇر گۇرۇپپىسى
تەرجىمە قىلغۇچى: ئۇيغۇر پىدائىي تەرجىمانلار گۇرۇپپىسىدىن بىلمەسجان

ناھەقچىلىككە قارشى چۇقان سېلىش ئەسلى ئىنسانىيەتكە تەۋە بولغان ئەخلاقى بۇرچ دەپ قارىلىپ كېلىنگەن ئىدى. ئەمما ھايۋاناتلار دۇنياسىغا قارىتا ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلار ھايۋاناتلاردىمۇ ئاجىزلارنى قوغدايدىغان خاراكتېرنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى يەكۈنلەپ چىققان. يۇتۇبتا بەزىبىر قىزىقارلىق سىن-كۆرۈنۈشلەرنى كۆرىمىز. مەسىلەن، كەركىداننىڭ تىمساھ ئېغىزىدىن جەرەننى قۇتقۇزۇۋېلىشى؛ ياكى ئىت باش مايمۇننىڭ قاپلان ئېغىزىدىن بۆكەننى قۇتقۇزۇۋېلىشى قاتارلىقلار. ئۇلار گەرچە ئوخشاش تۈرگە تەۋە بولمىسىمۇ، بىراق ئاجىزلار ئۈچۈن كۆكرەك كېرىپ چىقىپ، بوزەك قىلىنغانلار ئۈچۈن چۇقان كۆتۈرگەن ۋە ئۇلارنى قوغدىغان. پەن-تېخنىكا تەرەققىي قىلغان 21- ئەسىردە بىز ئىنسانلار، ھايۋاناتلار ئارىسىدىكى مېھىر-مۇھەببەتنى ئۆز كۆزىمىز بىلەن كۆرۈشكە مۇيەسسەر بولماقتىمىز، ئاتالمىش ئورمان قانۇنىيىتى سوئاللارغا ۋە گۇمانلارغا كۆمۈلمەكتە.
ئەپسۇسلىنارلىقى، ھايۋان جېنىدا ئىچ ئاغرىتىشنى بىلىدىغان 21- ئەسىردە، بىر مىليارد 400 مىليون خىتاي خەلقى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان ئىرقىي يوقىتىش سىياسەتلىرىگە نىسبەتەن ئومۇميۈزلۈك سۈكۈتنى تاللىماقتا. ئۇلارنىڭ سۈكۈت قىلىشىنىڭ سەۋەبى نېمە؟ ئۇيغۇرلار ھېسداشلىق قىلىشقىمۇ، ئاۋاز چىقىرىشقىمۇ ئەرزىمىگۈدەك دەرىجىدە كەچۈرگۈسىز جىنايەت ئۆتكۈزدىمۇ؟
بۇ يەردىكى سەۋەب ھەرگىزمۇ ئۇيغۇرلارنىڭ جىنايىتىنىڭ بولغانلىقىدىن ئەمەس، ئەكسىچە ئۈچ چوڭ ئامىل خىتايلارنىڭ ھۆكۈم قىلىش ئىقتىدارىغا تەسىر كۆرسەتمەكتە.
بىرىنچى ئامىل بولسا ئەنئەنىۋى سىياسىي مەدەنىيەت
ئەنئەنە خىتايلارغا دۆلەت دېگەن ئائىلە، باشلىق دېگەن ئاتا-ئانا، خەلق دېگەن ئوت-چۆپ، ۋاپادارلىق دېگەن ئادەم بولۇشنىڭ ئەخلاقىي ئۆلچىمىدۇر، دەپ تەلىم بېرىدۇ. بىز ۋاپادارلىق (孝) دېگەن خەتكە قاراپ باقايلى. يۇقىرى قىسىمى «老» خېتىنىڭ يېرىمى بولۇپ، تۆۋەنكى قىسىمى بولسا «子» خېتى. «老» خېتى خىتايچىدە ئاتا-ئانا ياكى ياشانغان ئادەملەرنى بىلدۈرۈپلا قالماستىن، قەدىمكى خىتاي تىلىدا يەنە يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلارغا بولغان ھۆرمەت نامىدۇر. ئەنئەنىۋى خىتاي مەدەنىيىتىنىڭ جان تومۇرى كۇڭزىچىلىقتۇر. كۇڭزىچىلىقنىڭ ۋاپادارلىققا (孝) بولغان ئۆلچىمى ناھايىتى ئېنىق بولۇپ، «ۋاپاسىزلىق ئۈچ خىل بولىدۇ، پەرزەنت قالدۇرماسلىق ئەڭ چوڭ ۋاپاسىزلىقتۇر (不孝有三,无后为大)» دېگەندەك تەلىماتلىرى بار. كۇڭزىچىلىق تەشەببۇس قىلغان مەدەنىيەتتە، ئادەم، ئائىلە ۋە دۆلەت بىر گەۋدە قىلىنغان. شۇڭا كۇڭزىچىلىق تېگى-تەكتىدىن ئېيتقاندا خىتايلارنىڭ ئەنئەنىۋى سىياسىي مەدەنىيىتىدۇر. كۇڭزىچىلىقنىڭ خىتايلارغا سىڭدۈدىغىنى بولسا «ئائىلىنى ئاساس قىل، ياشانغانلارنى ھۆرمەتلە، بولمىسا ۋاپاسىز پەرزەنت بولۇپ قالىسەن.» دېيىشتىن ئىبارەت. ئەمەلدار ئۇقۇمى ئاتا-ئانا ئۇقۇمىنىڭ ئورنىغا ئالمىشىپ، دۆلەت ئۇقۇمى ئائىلە ئۇقۇمى بىلەن ئوخشاش بولغاندىن بېرى، خىتايلارنىڭ تەپەككۇر ئېڭىدە ۋاپادارلىقنىڭ دائىرىسى ئەمەلدارلارغا، ھۆكۈمەتكە بولغان ۋاپادارلىقنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان بولۇپ قالغان. ئاددىي خەلققە نىسبەتەن ھۆكۈمەت ۋە ئەمەلدارلار مەيلى ياخشى ياكى يامان بولسۇن، مەيلى چىرىك بولسۇن قارشى تۇرۇشقا بولمايدۇ، بولمىسا ۋاپاسىزلىق بولىدۇ.
شۇڭا خىتاي دۆلىتىدە ھۆكۈمەت ۋە ئەمەلدارلار قانداق يامان ئىش قىلىشىدىن قەتئىينەزەر، پەقەت ھۆكۈمەت پۇقرالارنىڭ ھايات ياشىشىغا رۇخسەت قىلسىلا، پۇقرالار قارشىلىق بىلدۈرمەيدۇ. خىتاي تارىخىدىكى ھۆكۈمەتكە بولغان قارشىلىق، سۇلالىلەرگە قارشى كۆتۈرۈلگەن قوزغىلاڭلار ئاساسى جەھەتتىن پۇقرالار ياشاشقا ئامالسىز قالغانلىقتىن كېلىپ چىققان بولۇپ، ھايات قېلىش ئۈچۈن ھۆكۈمەتنىڭ قىلمىشلىرىغا قارشى ئورنىدىن تۇرۇشقا مەجبۇرى بولغان. خىتايلار ئاخىرقى تىنىقى قالغۇچە، ئات، كالا بولۇش روھىنى ۋاپادارلىق دەپ قارايدۇ. خىتايلار ئەزەلدىن ئىنسانىي غۇرۇر، شەخسىي ئىرادە ئۈچۈن ياشاپ باققان ئەمەس. تارىختا ئۆتكەن خاندانلىقلاردا ھوقۇقدارلار ۋە ھاياسىزلار(犬儒) بىرلىشىۋېلىپ، ياشاش ھوقۇقى بېرىش ياكى بەرمەسلىك بىلەن ئاۋامنى ئات، كالا بولۇشقا مەجبۇرلاپ، بۇنى سىياسەت يۈرگۈزۈش ۋە داۋاملاشتۇرۇشتىكى ئەڭ ئوبدان ئۇسۇل قىلىپ كەلگەن. ھازىر خىتاي ھۆكۈمىتى ماختاپ كۆككە كۆتۈرۈۋاتقان «خىتايدا ياشاش ھوقۇقى، ئەڭ ئالىي كىشىلىك ھوقۇقتۇر» دېگەن تەشۋىقاتى ئەمەلىيەتتە پارتىيە مەدەنىيىتىدىن كەلگەن ئەمەس، بەلكى خىتايلار ئۆزلىرىنىڭ ئەنئەنىۋى تارىخىي مەدەنىيىتىنى مەنبە قىلغان. ياشاش ھوقۇقى ئىنسانىيەت دۇنياسى ۋە ھايۋاناتلار دۇنياسىدىكى ئەڭ ئاساسى ھوقۇق بولۇۋاتقان 21- ئەسىردە، خىتايدا ئەكسىنچە ئالىي ھوقۇق دېيىلىپ كۆككە كۆتۈرۈپ داۋراڭ قىلىنماقتا. ئەمەلىيەتتە ياشاش ھوقۇقى بولسا خىتايدىكى بىردىنبىر كىشىلىك ھوقۇقتۇر.
خۇلاسىلىساق، ياشاش ھوقۇقى كىشىلەرنىڭ بىردىنبىر ھوقۇقى بولغان ۋاقىتتا، شەخس باشقا بارلىق جانلىقنىڭ ياشاش بوشلۇقىنى تارايتىدۇ ۋە ئۇنى تارتىۋالىدۇ. مانا بۇ خىتايدا ھاياتلىقنىڭ نېمە ئۈچۈن ھېچقانداق مېتافىزىكىلىق (ئابستراكت) مەنىگە ئىگە بولماسلىقىنىڭ سەۋەبىدۇر. ياشاش ھوقۇقىدىن ئىبارەت بۇ ئەڭ ئاخىرقى قورغان ئۈچۈن، ھەممە ئادەم شەخسىيەتچى بولۇپ كېتىدۇ، باشقىلارنىڭ ھاياتىنى نەزەرگە ئېلىپمۇ قويمايدۇ. خىتايلار نېمىنى كۆرسە شۇنى يەيدۇ، خەلقنى ۋەيران قىلىدۇ، ئاچ قالغان چاغدا ئاجىزلارنى يەيدۇ. مەسىلەن، بالىلارنى. مانا بۇ ھادىسىلەر خىتايلارنىڭ ياشاش ھوقۇقىنى چەكلىمىسىز ھالدا كېڭەيتكەنلىكىنىڭ نەتىجىسىدۇر. ياشاش ھوقۇقى ئادەم بولۇشنىڭ ئەڭ يۇقىرى ھوقۇقىغا ئايلانغان ۋاقىتتا، خىتايدا كىشىلەرنىڭ تېخىمۇ يۇقىرى دەرىجىدىكى باشقا ھوقۇقلىرىنى سىغدۇرىدىغان بوشلۇق ئاللىقاچان قالمىغان بولىدۇ. شۇڭا خىتايدا يولدىن ئۆتۈۋاتقان ماشىنىلار بىر كىچىك بالىنى ئارقا-ئارقىدىن دەسسەپ ئۆتۈۋاتقان ۋاقىتتا، ياشاش ھوقۇقى ھېچقانداق تەسىرگە ئۇچرىمىغان باشقا ئادەملەر، كۆز ئالدىدىكى بۇ دەسسىلىۋاتقان ئاجىز جانغا شەك-شۈبھىسىز ھالدا پىسەنت قىلماي ئۆتۈپ كېتىدۇ. خىتايدا ئۆزلىرىنىڭ ياشاش ھوقۇقى خىرىسقا دۇچ كەلگەندە، باشقىلارنىڭ ھاياتى بىلەن ھېسابلاشمىسىمۇ بولىدۇ. شۇڭا خىتايدا ساغلام ئىنسان ئورگانلىرىنىڭ باھاسى ئېنىق يېزىلغان. خىتايدا پەقەت پۇللا بولسا، ھەرقانداق بىر دوختۇرخانىدا ئوپېراتسىيە ئارقىلىق ساغلام ئورگانغا ئېرىشكىلى بولىدىغان بولۇپ، بۇ ساغلام ئورگان بىر تىرىك ئىنساننىڭ بەدىنىدىن ئېلىنغان. بۇنىڭ سەۋەبى بۇ ئورگاننىڭ ئەسلى ئىگىسى ياكى بىر ئۇيغۇر ياكى بىر تىبەت ۋە ياكى ياشاش ھوقۇقىدىن سىرت ئازراق دىنىي ئەركىنلىك تەلەپ قىلغان بىر فالۇنگۇڭ مۇرىتى. خىتايدا ئۇيغۇرلار، تىبەتلەر بوغۇزلانماقچى بولۇپ سولاپ قويۇلغان ئات، كالىنىڭ ئورنىدا، ئەمما خىتاي خەلقى بولسا سولاقنىڭ سىرتىدىكى قۇللاردۇر. سولاقنىڭ سىرتىدىكىلەر سولاقنىڭ ئىچىدىكىلەرنى يېيىش ئارقىلىق ياشاش ھوقۇقىنى قولغا كەلتۈرىدۇ. شۇڭا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا سولىغان ۋەقەلەر بىلەن خىتاي خەلقىنىڭ ئەزەلدىن كارى بولمايدۇ.
ئىككىنچى ئامىل بولسا نادانلاشتۇرۇش تەشۋىقاتى
ئادەمنىڭ ھوقۇقى ئەڭ ئاساسىلىق ياشاش ھوقۇقىغا تارايتىلغان ۋاقىتتا، نادانلاشتۇرۇش تەلىم-تەربىيەسى ۋە تەشۋىقاتى ھۆكۈمەت ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم بولىدۇ. «بۇغىنى ئات كۆرسىتىش (指鹿为马)» خىتايلارنىڭ تىپىك تەمسىلى بولۇپ، بۇنىڭدا باشقىلارغا تەھدىت سېلىپ، ھەق-ناھەقنى ئارىلاشتۇرۇشقا مەجبۇرلايدىغان ھېكايە سۆزلەنگەن. ئۇچۇر دەۋرىدە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ نادانلاشتۇرۇش تەلىم-تەربىيەسىگە نىسبەتەن خىتاي خەلقىنىڭ كۆڭلىدە سان بار، ئەمما ياشاش ھوقۇقى ئۇلارنىڭ كانىيىدىن ئالغان. خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇرلارنى ئاشقۇنلار دەپ ئېلان قىلىپ، ئاندىن ئۇستىلىق بىلەن پىلانلانغان «تېررورلۇق ۋەقەلىرى»نى پۈتۈن مەملىكەتتىكى چوڭ-كىچىك مېدىيالاردا 24 سائەت توختىماي تەكرار قويۇش ئارقىلىق، بارلىق ئۇيغۇرلارنى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا سولاشنىڭ سەۋەبلىرىنى يوللۇقلاشتۇردى.
ئەركىنلىك ئۈچۈن ياشاش روھى ۋە ۋىجدان ئادەمنىڭ تەبىئىتىدۇر. خۇددى 89- يىلىدىكى «4- ئىيۇن ۋەقەسى»دە ئۆزلىرىنىڭ ئىسسىق قېنى ئارقىلىق خىتاي خەلقىنىڭ ئەركىنلىكىنى قولغا كەلتۈرۈشكە ئىنتىلگەندەك، خىتايلارنىڭ ئارىسىدىمۇ دىكتاتۇرلارغا «ياق!!!» دېيەلەيدىغان ئىرادىلىك ئادەملەر بار. مۇستەبىت ھاكىمىيەتنىڭ تارىختىن بۇيانقى ئەڭگۈشتىرى بولسا «توخۇنى ئۆلتۈرۈپ، مايمۇننى قورقۇتۇش (杀鸡骇猴)»تىن ئىبارەتتۇر. ناھەقچىلىككە قارشى كۆكرەك كېرىپ چىققان بىر قانچە جامائەت ئەربابلىرىغا كېسىم ئېلان قىلىش؛ ئۇيغۇرلارنى چۈشىنىشنىڭ ئىجابىي يوللىرىنى ئۈزۈپ تاشلاش؛ غايەت زور مەبلەغ سېلىپ، نەچچە مىليون تور «بەش مو»لىرى ئارقىلىق ئۇيغۇرلارنىڭ ئوبرازىنى خۇنۈكلەشتۈرۈش تەشۋىقاتلىرى ئېلىپ بېرىش…، بۇ تاكتىكىلارنىڭ ھەممىسى ئۈنۈمىنى ناھايىتى ياخشى كۆرسەتكەن بولۇپ، چەتئەلدىكى خىتايلارمۇ خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ سىياسىتىگە يان بېسىپ، ئۇيغۇرلارغا جازا يۈرگۈزىدىغان سەپكە قېتىلغان. قالغان چەتئەلدىكى ئاتالمىش خىتاي دېموكراتچىلىرى ۋە ئىتتىپاقچىلار غەزەپلەنگەن خىتاي خەلقىنىڭ تۈكۈرۈشىدىن ئەنسىرەپ، ئاساسىي ئېقىمغا ئەگىشىپ، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان ناھەقچىلىككە كۆز يۇمماقتا.
بىر قېتىملىق يىغىندا، مەشئەلنىڭ بىر ئەزاسى بىلەن ئوخشاش گۇرۇپپىدىكى خىتاي چوڭ قۇرۇقلۇقىدىن كەلگەن بىر خانىم ئۇنىڭ قول كومپيۇتېرىغا چاپلانغان كىچىك قىزنىڭ رەسىمىگە قىزىقىپ قېلىپ، كىملىكىنى سورىغان. بۇ ئەزا قىزى ئىكەنلىكىنى ئېيتقان. بۇ خانىم ئۇنىڭ يەنە بىر ئوغلىنىڭ بارلىقىنى ئۇققاندىن كېيىن، ئۇنىڭ قىزىنىڭلا رەسىمىنى كومپيۇتېرغا چاپلاپ قويغانلىقىنى، قىزىنى بەكرەك ياخشى كۆرگەنلىكى ئۈچۈنمۇ؟، دەپ سورىغان. مەشئەلنىڭ بۇ ئەزاسى ئۇ خانىمغا چۈشەندۈرۈپ ئۆزلىرىنىڭ ئەنئەنىۋى مەدەنىيىتىدە، قىزلىرىنى قوغداش دادىسىنىڭ مەسئۇلىيىتى ئىكەنلىكىنى، شۇڭا قىزلارنى بەك يىراققا ئۆيلۈك-ئوچاقلىق قىلمايدىغانلىقىنى، شۇنداق بولغاندىلا ئوغۇل تەرەپنىڭ ياخشى مۇئامىلە قىلىپ-قىلمىغانلىقىنى بىلىپ تۇرالايدىغانلىقىنى، ئېيتقان. بۇ خانىم تېخىمۇ قىزىققان ھالدا ئۇنىڭ قايسى دۆلەتتىن كەلگەنلىكىنى سورىغان. ئۇ ئۆزىنىڭ ئۇيغۇر ئىكەنلىكىنى ئېيتقىنىدا، ئۇ خانىمنىڭ چىراي ھالىتى ئىنتايىن غەلىتە ئۆزگەرگەن ۋە بىر پەس جىم تۇرۇۋالغاندىن كېيىن: «سىلەر ئۇيغۇرلارنىڭ بۇنداق ئېسىل ئەنئەنەڭلارنىڭ بارلىقىنى ھەقىقەتەنمۇ بىلمەيدىكەنمەن، بىز خىتايلارنىڭ ئەنئەنىسىدە ئوغۇللارنى ئەزىزلەپ، قىزلارنى پەس كۆرىدۇ، شۇڭا ھازىر 30 مىليون نىسبەتتىن ئارتۇق ئوغۇل بىر ئىجتىمائىي مەسىلىگە ئايلاندى.» دېگەن. ئۇنىڭ بىزنىڭ ئەھۋالىمىزدىن خەۋەرسىز ئىكەنلىكىنى چۈشىنىمىز. چۈنكى خىتاي ھۆكۈمىتى ئەزەلدىن تەشۋىقات ئارقىلىق ئۇيغۇرلارغا «ياۋايى» ۋە «قالاق» دېگەن تامغىنى بېسىپ قويغان. يېقىندىن بېرى «تېررورچى» قالپىقىنى كىيگۈزۈپ، مىللىتىمىزنى تېخىمۇ قورقۇنچلۇق قىلىپ كۆرسىتىۋاتىدۇ.
ئۈچىنچى ئامىل بولسا خىتايلار ئىزچىل چەمبىرەك ئىچىدە ياشاپ كېلىۋاتىدۇ
لۇشۈن خىتاي مەدەنىيىتىنى خۇلاسىلىگەن چاغدا «5 مىڭ يىللىق خىتاي مەدەنىيىتى، 4 مىڭ يىللىق ئادەم يېيىش تارىخى» دېگەن. «ئادەم يېيىش» خىتايدىكى بەزىبىر سولچىل زىيالىيلارنىڭ خىتاي ئەنئەنىۋىي مەدەنىيىتىگە نىسبەتەن قايتا ئويلانغاندا ئىشلىتىدىغان نۇقتىلىق سۆز-ئىبارىسى. لۇشۈن ئۆزىنىڭ «سەۋدايى خاتىرىسى» دېگەن ئەسىرىدە يەكۈنلىگەن «ئادەم يېيىش» ھادىسىسىنى، خىتايلارنىڭ ياشاش ھوقۇقى ئەمەلىيىتىدىن يەكۈنلەپ چىققان. خىتاينىڭ تۇپرىقى مۇنبەت، سۈيى مول، ئادەم كۈچى مەنبەسىمۇ يېتەرلىك بولۇپ، خىتايلارنى دۇنيادىكى ئەڭ ئەمگەكچان خەلق دېيىشكە بولىدۇ. بىراق نېمىشقا قەدىمدىن تارتىپ ھازىرغىچە ياشاش ئۈچۈن جان تالىشىپ كېلىۋاتىدۇ؟ خىتاي تارىخىدا زور كۆلەمدە ئادەم يېيىش ۋەقەلىرى ناھايىتى كۆپ خاتىرىلەنگەن. خىتاينىڭ تۆت چوڭ كىلاسسىك ئەسىرىنىڭ ھەممىسىدە ئادەم يېيىش تەسۋىرلەنگەن. خىتايلار ئىزچىل ئاچارچىلىقتا جان تالىشىپ كەلگەن بولۇپ، بۇ تارىختا ئۆتكەن خىتاي ھاكىمىيەتلىرىنىڭ يۈرگۈزگەن سىياسەتلىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. خىتاي خەلقى ئەمگەكچان، بىراق ئۆزىنىڭ ھوقۇقىنى قانداق قوغداشنى بىلمەيدۇ. تارىختا ئۆتكەن ھاكىمىيەتلەرنىڭ يۈرگۈزگەن سىياسەتلىرى بولسا پۇقرالارنى بۇلاپ-تالاپ، پۇقرالار ھايات قالغۇدەك يېمەكلىكلەرنىلا قالدۇرۇپ قويۇش ئارقىلىق، ئۇلارنى ھايات قالدۇرۇپ، ئات، كالىنىڭ ئورنىدا ئىشلىتىش. خىتايلارنىڭ مەنىۋى تۇرمۇشى ئىنتايىن نامرات. كىتاب ئوقۇش ئەمەلدار بولۇش ئۈچۈنلا بولۇپ، خىتايدا ھايات قېلىشتىن ئارتۇق ماددىي كاپالەت پەقەت ئەمەلدار بولۇش ئارقىلىق ئېرىشكىلى بولىدۇ. ئەمەلىيەتتە دۇنيادىكى باشقا دۆلەتلەرگە ئوخشاش خىتايدىمۇ مېتافىزىكىلىق تەرەققىيات پۇرسەتلىرى بولغان. خىتاي مەدەنىيىتىگە تۈپتىن تەسىر قىلغان كۇڭزى مەدەنىيىتى پەيدا بولغان يىللاردا، لاۋزى «ئەخلاقنامە (道德经)»نى يازغان بولۇپ، خىتايلارغا تۇنجى (ۋە ئەڭ ئاخىرقى) پەلسەپەۋى ئەسەرنى قالدۇرۇپ كەتكەن. لاۋزى تەشەببۇس قىلغان «تەرىقەت (道)» ئەمەلىيەتتە خىتايلارنى ئۆزىدىن مېتافىزىكىلىق ھالقىپ ئۆتىدىغان بىر پۇرسەت بىلەن تەمىنلىگەن. بىراق خىتايلار باش كۆتۈرۈپ، ماددىدىن باشقا ھادىسىلەرنى ئويلاپ بولغىچە، كۇڭزى بەگلەرگە ۋائىزلىق قىلىپ، ياشاش ھوقۇقىنى مونوپول قىلىش ئارقىلىق خىتايلارنى قۇل قىلىدىغان نەزەرىيەلەر بىلەن ھوقۇقدارلارنى تەمىنلىگەن. «ئالۋاڭ-ياساق يىغقۇچىلار يولۋاستىنمۇ ۋەھشىيدۇر (苛捐猛于虎也)» دەپ خورسىنغان كۇڭزى ئاخىرىغا كەلگەندە، تارىختا ئۆتكەن خىتاي زىيالىيلارغا باشلامچى بولۇپ، دىكتاتورلار ئۈچۈن گەپ قىلىدىغان ھاياسىز (بەتئەخلاق)(犬儒) بولۇشنى، زالىملارغا خۇشامەت قىلىدىغان ئاسراندى بولۇشنى تاللىغان. شۇندىن تارتىپ شەخسى ئىرادىنىڭ يېتىلىشى خىتاي مەدەنىيەت چەمبىرىكى ئىچىدە تۇنجۇقتۇرۇلغان. بۇ سەۋەپتىن خىتاي پۇقرالىرى پەقەت ياشاش ھوقۇقى ئۈچۈن تىركىشىدۇ، ئادەم بولۇش ئۈچۈن ياشاشقا رۇخسەت قىلىنمايدۇ. مانا بۇ خىتاي جەمئىيىتىدە ھازىرغىچە داۋام قىلىپ كەلگەن، ياشاش ھوقۇقىنى مونوپول قىلىش ئارقىلىق ھاكىمىيەتنى داۋاملاشتۇرۇش سىياسەت مودېلدۇر. بۇ خىل سىياسىي مودېل خىتايدا نەچچە مىڭ يىل داۋام قىلدى. ئاتا-بوۋىسىدىن تارتىپ ئات، كالىنىڭ ئورنىدا بولۇپ كەلگەن خىتايلارنىڭ ئېتىقاد قىلغۇدەك دىنى، پەخىرلەنگۈدەك كىشىلىك ھاياتى يوق، پەخىرلىنىشكە بولىدىغىنى پەقەتلا يەكتەك كىيىپ، ئۆرە تۇرۇپ ھاراق ئىچىدىغان «كۇڭ يى جى» تەپەككۇرى (孔乙己思维)دىن ئىبارەت، خالاس. ئۇنداقتا «كۇڭ يى جى» تەپەككۇرى دېگەن نېمە؟ «كۇڭ يى جى» تەپەككۇرى دېگەنلىك، ھەر بىر خىتاي ئۆزىگە ئوخشاش ئادەتتىكى پۇقرانى كەمسىتىدۇ، ئەمما ئۆزىنىڭ مەنىۋى دۇنياسى قۇرۇق، دېگەنلىكتۇر. خىتايلار ھازىر ماددىي جەھەتتىن تويۇندى (يەپ، ئىچىپ تويدى)، بىراق مەنىۋى جەھەتتىن ھېچنېمىسى يوق (ئېغىر دەرىجىدە قۇرۇق). خىتاي ھۆكۈمىتى كۆرۈشنى ئەڭ خالىمايدىغىنى مەنىۋى جەھەتتىن ئېچىرقاشقا باشلىغان خىتاي خەلقىدۇر. ئەگەر خىتايلارنىڭ مەنىۋى بوشلۇقىنى باشقا مەنبەلەر بىلەن تولۇقلىمىسا، خىتايلار ياشاش ھوقۇقىدىن تېخىمۇ يۇقىرى دەرىجىدىكى ھوقۇقلارنى ئىستەيدىغان بولىدۇ. شۇڭا خىتاي ھۆكۈمىتى مەملىكەت خاراكتېرلىك مىللەتپەرۋەرلىكنى زور كۈچ بىلەن تەشۋىق قىلىپ، مەملىكەت بويىچە خىتاي كومپارتىيە ھۆكۈمىتى ئۈچۈن دېڭىزنى تىندۇرۇپ، ئارال ياساپ، ئالەم كېمىسىنى ئايغا قوندۇرۇپ مىللىي ئىپتىخارلىق تۇيغۇسىنى بازارغا سېلىۋاتىدۇ؛ كىشىلىك ھوقۇقنى ئالغا سۈرگەن ئامېرىكىنى ئامېرىكا جاھانگىرلىكى، خىتايغا كېلىپ مەبلەغ سالغان ئافرىقىلىقنى قەلەندەر، ئۆز مىللىتىنىڭ ئۆزگىچە مەدەنىيىتىنى ساقلاپ قالغان تىبەتلەرنى فېئودال، مۇستەبىت ھۆكۈمرانلىققا قارشى چىققان ئۇيغۇرلارنى «تېررورچى» دەۋاتىدۇ. پارتىيە مېدىيالىرىنىڭ تەشۋىقاتى ئاستىدا، ئەزەلدىن تارتىپ مەنىۋى دۇنياسى قۇرۇق بولۇپ كەلگەن خىتايلارنىڭ يېڭى بىر ئەۋلاد «كۇڭ يى جى»لارنى يېتىلدۈرۈپ چىقىشى مانا مۇشۇنداق ئاسانغا توختىدى. بىر مىليارد 400 مىليون «كۇڭ يى جى»لار خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ رايىغا بېقىپ ئىش قىلىدۇ، «چوڭ دۆلەتنىڭ پەخىرلىك مىللىتى»دىن ئىبارەت ئىپتىخارلىق ئىچىدە مەست-ئەلەس بولۇپ يۈرىيدۇ. ئۇيغۇرلارنىڭ باشقىچە چۇقان سېلىشى خىتايلارنىڭ ناھايىتى تەستە قولغا كەلتۈرۈپ، ھۇزۇرلىنىشقا باشلىغان ھايات قېلىشتىن كېيىنكى مەستلىكىنى قالايمىقانلاشتۇرۇۋېتىشى شۈبھىسىز. شۇڭا ئۇلار خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنى سولاپ قويۇش سىياسەتلىرىنى ئەلۋەتتە قوللايدۇ-دە.
«كۇڭ يى جى»لارنى يېتىشتۈرۈشنىڭ يەنە بىر مەقسىتى «كۇڭ يى جى»لارنىڭ جارچىسى بولۇش ئۈچۈندۇر. «كۇڭ يى جى» بولسا غۇرۇرى ئىنتايىن كۈچلۈك ئادەم، بىراق ئۇنىڭ غۇرۇرىنىڭ ۋەكىللىك قىلىدىغىنى ئۇنىڭ شەخسىي خاراكتېرى ئەمەس، بەلكى دۆلەتنىڭ ئىشلىرى، جاھاننىڭ ئىشلىرى بولۇپ، كېجۈ تۈزۈمى (科举، خانلىق ئىمتىھان تۈزۈمى) تەرىپىدىن سەۋدايى قىلىنغان، كەمبەغەللىكىدىن چۈشكۈنلىشىپ كەتكەن زىيالىيلارنىڭ خاراكتېرىدۇر. بۇ خىل خاراكتېر پەقەت مەلۇم بىر مۇقىم چەمبىرەكنىڭ ئىچىدىلا مەۋجۇت بولۇپ تۇرىدۇ ۋە ئېتىراپ قىلىنىدۇ. بۇ بىر خىل كوللېكتىپلاشتۇرۇلغان خاراكتېردۇر. خىتايلارنىڭ خاراكتېرى كوللېكتىپلاشتۇرۇلغانلىقى ئۈچۈن، بۇ كوللېكتىپلاشتۇرۇلغان خاراكتېرمۇ بىر ئادەمنىڭ ۋەكىللىك قىلىشىغا ئېھتىياجلىق بولىدۇ. بىر مىليارد 400 مىليون «كۇڭ يى جى»لارنىڭ ھېسىياتىنى بىر يەرگە جەملىگەندە غايەت زور كۈچ بولىدۇ، شۇنداقلا ناھايىتى كۈچلۈك بىر ھاكىمىيەتنىڭلا ۋەكىللىك قىلىش سالاھىيىتى بولىدۇ. شۇ سەۋەبتىن خىتاي ھۆكۈمىتى بىر مىليارد 400 مىليون خىتاينىڭ ھېسسىياتىنىڭ ۋەكىلى بولۇۋالغان. خىتاي ھۆكۈمىتى بىلەن مۇناسىۋەتلىكلا بولغان سەلبىي دوكلاتلار مەۋجۇت بولىدىكەن «خىتاي خەلقىنىڭ ھېسسىياتىنى ئېغىر دەرىجىدە نابۇت قىلىدۇ، خىتاي خەلقىنى قاتتىق غەزەپلەندۈرىدۇ.»
ھاكىمىيەت بېشىدىكىلەر ئۇزۇن ۋاقىت بۇ خىل كوللېكتىپلاشتۇرۇلغان خاراكتېرغا ۋەكىللىك قىلغاندىن كېيىن، خىتايلارمۇ بۇ خىل قامىلىپ قالغان تۇرمۇشقا ئادەتلىنىپ كەتكەن. دۆلەت ئىچىدە ياشاۋاتقان خىتايلارلا ئەمەس، تەرەققىي قىلغان دۆلەتلەردە ياشاۋاتقان خىتايلارمۇ روھى ۋە خاراكتېرىنى مۇشۇ چەمبىرەككە تەۋە قىلغان ھالدا ياشاپ كەلمەكتە. نورۋېگىيەدە ياشايدىغان بىر ئۇيغۇرنىڭ ئېيتىپ بېرىشىچە، ئۇ پويىزدا خىتاي چوڭ قۇرۇقلۇقىدىن كەلگەن، نورۋېگىيەدە ئالىي مەكتەپ پىروفېسسورى بولغىلى 15 يىل بولغان خىتاي بىلەن ئۇچرىشىپ قالغان. ئۇ نۆۋەتتە ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن يىغىۋېلىش لاگېرى توغرىسىدا سۆزلەپ بەرگەندە بۇ پىروفېسسورنىڭ چىراي ئىپادىسىدە ھەيران قالغانلىق ئەكس ئەتكەن، ۋە ئۆزىنىڭ بۇ ئىشنى پەقەت ئاڭلاپ باقمىغانلىقىنى ئېيتقان. پاراڭلىشىش ئارقىلىق بۇ ئۇيغۇر ئۇ پىروفېسسورغا ئوخشاش خىزمەت قىلىدىغان ۋە تۇرمۇش كەچۈرىدىغان خىتايلارنىڭ ياۋروپادا ھەممىلا يەردە بارلىقىنى بىلگەن. بۇ خىتايلار گەرچە ياۋروپادا بولسىمۇ، تاكسىغا چىقىش، نەرسە سېتىۋېلىش، مېھمانخانا زاكاس قىلىش قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسىدە ئۈندىدارنى ئىشلىتىدىكەن، ئالىپاي (支付宝، Alipay) ۋە ئالتۇن چۈمۈلە (蚂蚁金، Ant Gold) ئارقىلىقلا پۇل تۆلەيدىكەن. جۇغراپىيەلىك مۇھىتى ياۋروپا بولسىمۇ، تىل ۋە ياشاش شەكلى پۈتۈنلەي خىتاي دۆلەت ئىچى بىلەن ئوخشاش ئىكەن، ھەتتا ئۇچۇر ئىزدەش ۋە ئالماشتۇرۇشتىمۇ ئۈندىدار ئىشلىتىدىكەن. گەرچە چەتئەلدە ياشىسىمۇ، ئۈندىدارنىڭ بارلىق ئۇچۇرلىرى خىتاي دۆلەت ئىچىدىكى ساقلىغۇچتا سۈزۈلىدىغانلىقى، سەزگۈر ئۇچۇرلارنى ئوقۇشقا، تارقىتىشقا بولمايدىغانلىقىنى ھەممىسى بىلىدىكەن ۋە شۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىكەن. خىتايلار تەرەققىي قىلغان دۆلەتلىرىدە ياشىسىمۇ، خىتاي ھۆكۈمىتى نازارەت قىلىپ تۇرىدىغان چەمبىرەكنىڭ ئىچىدە ياشاشنى تاللىغان. خىتاي ھۆكۈمىتى نازارەت چەمبىرىكىنى ئۈزلۈكسىز كېڭەيتىۋاتقان بولۇپ، Facebook، Linkdin قاتارلىق ئىجتىمائىي ئالاقە تورلىرىغا خىتاي ھۆكۈمىتى سىڭىپ كىرىشكە باشلىغان. ھازىر بولسا خىتاي ھۆكۈمىتى پۈتۈن دۇنيا خەلقىنى نازارەت قىلىشقا ئۇرۇنۇۋاتىدۇ.
بىز خىتاي خەلقىنى بۇ ئىشلارنى تونۇپ يەتتى، دەپ قارىمايمىز. ئەمەلىيەتتە ئۇيغۇرلارنى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا سولاش ۋەقەسى پەقەت بىر كىچىك تەجرىبە ئېتىزىدىنلا ئىبارەت بولۇپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ھەقىقىي ئوبيېكتى خىتايلارنىڭ ئۆزىدۇر. خىتاي كومپارتىيەسى ھېچنېمىدىن قورقمايدۇ، پەقەت خىتايلارنىڭ ئويغىنىشىدىن قورقىدۇ. چۈنكى خىتاي كومپارتىيەسى ھۆكۈمرانلىقىنى ئاغدۇرۇپ تاشلايدىغان ھەقىقىي كۈچ خىتاي خەلقىدۇر. خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇچۇرلارنى كونترول قىلىشنىڭ مۇمكىن ئەمەسلىكىنى، بولۇپمۇ ئوتتۇرا تەبىقە ئائىلىلەرنىڭ پەقەت ياشاش ھوقۇقىلا بولۇشىغا رازى بولمايدىغانلىقىنى بارا-بارا بىلىپ يەتتى. ئوتتۇرا تەبىقىنىڭ ئۈزلۈكسىز كۆپىيىشىگە ئەگىشىپ، خىتايلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇقىغا بولغان تەشنالىقىمۇ كېڭىيىشكە باشلىدى. ئالداش ۋە قورقۇتۇش خىتايلارنىڭ تېخىمۇ كۆپ ھوقۇقلارغا بولغان تەلەپلىرىنى توختىتالمىغاندا، ھۆكۈمەتنىڭ تايىنىدىغىنى مۇستەبىتلىكنى يۈرگۈزۈشتۇر. تارىختا ئۆتكەن ھاكىمىيەتلەرگە ئوخشاش خىتاي كومپارتىيە ھۆكۈمىتىنىڭ ئولتۇرسا-قوپسا ئويلايدىغىنى ئەسلىدە ئات، كالا بولۇشقا تېگىشلىك خىتايلاردۇر. بۇرۇن خىتايلار چەمبىرەكنىڭ سىرتىدا بولسىمۇ ئات، كالا بولۇشقا رازى ئىدى، بىراق ھازىر ئويغىنىشقا باشلىدى. ئۇلارنى داۋاملىق ئات، كالا قىلىش ئۈچۈن، ھۆكۈمەت قورال كۈچى ئارقىلىق ئۇلارنى سولاشتىنمۇ يانمايدۇ. بۇ ئىشنى ئەڭ بۇرۇن بايقاپ قالغان خوڭكوڭلۇقلار ئورنىدىن دەس تۇردى. خوڭكۇڭلۇقلار ئەھۋالنىڭ ئېغىرلىقىنى ھېس قىلىپ يەتتى. ئەنگلىيەگە تەۋە بولغان خوڭكۇڭ دەۋرىدە، خوڭكۇڭلۇقلار ياشاش ھوقۇقىدىن باشقا ئومۇمىي سايلام قاتارلىق گىراژدانلىق ھوقۇقلىرىنىڭمۇ قىممەتلىك ئىكەنلىكىنى ئاللىقاچان بىلىپ يەتكەن ئىدى. ھازىر ئۇلار يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدىكى ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئاۋاز چىقىرىشنىڭ ئۆزلىرى ئۈچۈن ئاۋاز چىقىرىش بىلەن ئوخشاشلىقىنى تونۇپ يەتتى. ئەمما خىتاي چوڭ قۇرۇقلۇقىدىكى خىتايلار يەنىلا ئەنئەنىۋى مەنىدىكى ياشاش ھوقۇقىنى تونۇغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلار خوڭكۇڭلۇقلارنىڭ ئېتىراز بىلدۈرۈپ كۈچ كۆرسىتىشلىرىنى چۈشەنمەيۋاتىدۇ، يەنىلا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ دىكتاتورىسىنى ئاقلاۋاتماقتا، ۋە يامانغا يانتاياق بولماقتا.
خىتايلارنىڭ نېمە ئۈچۈن سۈكۈت قىلىشىنىڭ تارىخى ۋە مەدەنىيەت سەۋەبلىرىنى تەھلىل قىلىشىمىز ھەرگىزمۇ خىتايلارنىڭ قىلىشقا تېگىشلىك ئىشنى قىلمىغانلىقىنى سېسىتىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى خىتايلارغا ئۆزلىرىنى تونۇيدىغان مەيدان ھازىرلاپ بېرىش ئۈچۈندۇر. ئىنسانىيەت جەمئىيىتىدىكى ئۆزگىرىشلەرگە كېرەكلىك بولغان مۇساپىنىڭ ئەسىردىن بىر يىلغا ياكى بىر كۈنگە قىسقارغانلىقىنى ئۆز كۆزىمىز بىلەن كۆرۈۋاتىمىز . پەن-تېخنىكا ئىنسانلارنىڭ ئارىلىقىنى يېقىنلاشتۇرۇپلا قالماستىن، بەلكى ئوخشىمىغان كىشىلەر توپى، ئوخشىمىغان جەمئىيەتلەرنى بىرلەشتۈرۈۋاتىدۇ. ئىنسانىيەتنىڭ ئورتاق تونۇشلىرى تار دائىرىدىكى كىشىلەر توپى (مىللەتلەر توپى) تونۇشىدىن ئىنسانىيەتنىڭ ئورتاق قىممەت قارىشىغا ئاللىقاچان كۆچتى. كىشىلەرنىڭ ئورتاق قىممەت قارىشىمۇ ئۈزلۈكسىز ئومۇملاشماقتا. ساپ بىئولوگىيەلىك مەنىدىكى ئادەمگە بولغان ئورتاق تونۇش، نەچچە مىڭ يىللىق جىددىي بولغان ئىجتىمائىي ئۆزگىرىش ئارقىلىق ئاڭ جەھەتتىكى ئورتاق تونۇشقا قاراپ تەرەققىي قىلدى ۋە تېخىمۇ ئەۋزەللەشتى. ئىنسانىيەت ئىككى قېتىملىق دۇنيا ئۇرۇشىنى بېشىدىن كەچۈرگەندىن كېيىن، ئۇرۇش ۋە ئۆلتۈرۈش ئارقىلىق ئەمىنلىكنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۇسۇلىدىن گۇمانلىنىدىغان بولدى. كىم يېڭىپ، كىمنىڭ يېڭىلىشىدىن قەتئىينەزەر، ئۇرۇشنىڭ نەتىجىسىدە يەڭگۈچىنىڭ بويسۇندۇرغىنى ۋە ۋەيران قىلغىنى يەنىلا ئاۋام-پۇقرانىڭ يۇرت-ماكانىدۇر، ھالاك قىلغىنى بولسا ئىنسانىيەت، ئۆزلىرىنىڭ كېيىنكى ئەۋلادلىرىنىڭ يۇرت-ماكانىدۇر. چۈنكى مەيلى شەرقلىق بولسۇن ياكى غەربلىك بولسۇن، مەيلى ئۇيغۇر بولسۇن ياكى خىتاي بولسۇن، بىز ئىنسانىيەت ئوخشاش بىر پىلانېتتا ياشايمىز. مۇشۇ پىلانېتتا ياشايدىغان ئەڭ چوڭ ئېتنىك گۇرۇپپا بولغان خىتايلار، ئۆز ھەرىكەتلىرىنىڭ پۈتكۈل ئىنسانىيەتكە ئېلىپ كېلىدىغان تەسىرىنى تېخىمۇ ئېنىق تونۇشى كېرەك.
ئەگەر ھەر بىر خىتاي ئۆزىنىڭ كېيىنكى ئەۋلادىغا ئەستايىدىل قارايدىغان بولسا، مەيلى ئېتنىك گۇرۇپپا ياكى مەدەنىيەت ئارقا كۆرۈنۈشىنىڭ نېمە بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، ئىنسانىيەت ئەۋلادلىرىنىڭ تەقدىرىنىڭ زىچ مۇناسىۋەتلىك بولىدىغانلىقىنى چوقۇم چۈشىنىشى كېرەك. «بېشىڭنى تىقىپ جىم ياشا (各自扫门前雪)» دېگەن ئىبارە ھەرگىزمۇ كېيىنكى ئەۋلادلارنى تەربىيەلەشتە ئىشلىتىلمەسلىكى كېرەك. ھوقۇقنى چاڭگىلىغا ئېلىۋالغانلار ۋە مۇستەبىتلەر ئۆزلىرىنىڭ ئەۋلادلىرىغا ئەزەلدىن كۆڭۈل بۆلمەيدۇ، پۇقرالارغا قانداقمۇ كۆڭۈل بۆلسۇن. كىلىماتنىڭ ئۆزگىرىشى، تۇپراقنىڭ قۇملىشىشى ۋە سۇ مەنبەلىرىنىڭ بۇلغىنىشىدەك مەسىلىلەر ئىنسانىيەتنى ئاللىقاچان ئاگاھلاندۇرماقتا، ۋە بۇلار كېيىنكى ئەۋلادلار ئورتاق ھەل قىلىشىغا تېگىشلىك مەسىلىلەرگە ئايلانماقتا. يەرشارى بىزنىڭ ۋە بىزنىڭ كېيىنكى ئەۋلادىمىزنىڭ بىردىنبىر يۇرت-ماكانىدۇر.
ئەي، خىتايلار! بۇ خەت ئىنسانىيەتنىڭ بىر قىسىمى بولغان سىلەرگە يېزىلدى. مەيلى خىتايلار، مەيلى ئۇيغۇرلار، مەيلى ئاق تەنلىكلەر ياكى قارا تەنلىكلەر بولسۇن، بىز ھەممىمىز ئىنسانىيەت چوڭ ئائىلىسىدىكى قېرىنداشلاردۇرمىز. مېھىر-مۇھەببەت ۋە ئەقىل-پاراسەت بولسا ئىنسانىيەتنى قۇتقۇزىدىغان ئەڭگۈشتەرلەردۇر، بىز پەقەت قول تۇتۇشۇپ بىللە كەلگۈسىگە قاراپ ماڭغىنىمىزدا، ئاندىن بۇ ئەڭگۈشتەرلەرنى يوقىتىپ قويمايمىز. ئىنسانىيەت چوڭ ئائىلىسىنىڭ بىر ئەزاسى بولۇش سۈپىتىڭ بىلەن، سېنىڭ ئەنئەنەڭ يەنىلا ھازىرغا ۋە كەلگۈسىگە خىزمەت قىلالايدۇ. مەسىلەن، «بىر يىلتىز ۋە بىر غولدىن ئۆسۈپ چىققانتى ئۇلار، قېرىشىشقا ئۆزئارا نېچۈن شۇنچە ئالدىرار (本是同根生,相煎何太急).» دېگەن قەدىمىي شېئىردىكى بىر يىلتىزنى ئەنئەنىۋى ئۇرۇقداشلىق ئېڭىدىن پۈتكۈل ئىنسانىيەت جەمئىيىتىگە كېڭەيتەلەيمىز. پەن-تېخنىكا بىزگە ئىنسانىيەت يىلتىزىنىڭ بىر ئىكەنلىكىنى ئېيتىپ بەردى. يەرشارى دەپ نام بېرىلگەن بۇ پىلانېتتا ياشاۋاتقان بىز ئىنسانلارنىڭ خاتا قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن بۇ پىلانېتا ھالاكەتكە قاراپ يۈز تۇتتى، ئەمما ئىنسانىيەت بىلىپ يەتكەن ئالەم بوشلۇقىدا ئىنسانلار ياشاشقا ماس كېلىدىغان پىلانېتادىن ھازىرغىچە بىرىمۇ يوق. كەلگۈسىدە ئىككىنچى بىر يەرشارى بايقالغان تەقدىردىمۇ، كۆچۈپ بېرىشقا ۋاقتىمىز ۋە تېخنىكىمىز يار بەرمەيدۇ. كۈچ-قۇۋۋەت ۋە ئەقىل-پاراسىتىمىزنى دىكتاتۇرلارغا ۋە مۇستەبىتلەرگە خىزمەت قىلىشقا ئىشلىتىپ، ئاخىرىدا ئۇرۇش ئارقىلىق ئۆزىمىزنى ۋەيران قىلغۇچە، نېمە ئۈچۈن ئەقىل-پاراسىتىمىزنى بۇ گۈزەل پىلانېتانى قوغداپ قېلىپ، ئەسلىدىلا مۇكەممەل بولغان يۇرت-ماكانىمىزنى كەلگۈسى ئەۋلادلىرىمىزغا قالدۇرۇپ قويۇشقا ئىشلەتمەيمىز؟
ئەي، خىتايلار! دىكتاتۇر ھاكىمىيەتكە «ياق!!!» دەيدىغان ۋاقتىڭلار كەلدى، ئورنۇڭلاردىن دەس تۇرۇپ ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئاۋاز چىقىرىدىغان ۋاقتىڭلار كەلدى، كېيىنكى ئەۋلادلىرىڭلارغا مەسئۇل بولىدىغان ۋاقتىڭلار كەلدى.
ئەي، خىتايلار! بۇ ئۇيغۇرلارنىڭ ئىنسانىيەتنىڭ بىر قىسىمى بولغان سىلەرگە يازغىنى.

تۆۋەندىكى تور بەتلەردىن تېخىمۇ كۆپ مەزمۇنلارنى تاپالايسىز:

https://www.facebook.com/torchuyghur/
https://twitter.com/torch_uyghur
http://blog.freedomsherald.org
http://freedomsherald.org/ET/unb/

Uyghur News (Monday, Jan. 27, 2020)

Most links listed below can also be found at: http://uyghuremergency.org/

China Detains Hui Muslim Poet Who Spoke Out Against Xinjiang Camps
https://www.rfa.org/english/news/china/poet-01272020163336.html

Trial of Uyghurs Resumes in 2015 Thailand Shrine Bombing Case
https://www.rfa.org/english/news/uyghur/bombing-01272020183046.html

Coronavirus Threatens Millions of Uyghurs in Chinese Concentration Camps

Torchlight Uyghur Group
mesheluyghur@gmail.com

(January 27, 2020)

As of January 23, 2020, the occupied East Turkestan was one of the few places where 2019 Novel Coronavirus had not reached yet in China. In the city of Wuhan where the virus was first detected, people were desperate to flee out of the city and death toll was increasing rapidly. Wuhan was shut down to the outside world and all the flights were cancelled, except for the ones to Urumchi, the capital of East Turkestan. Thousands of people from Wuhan arrived in Urumchi on January 23, 2020 and the first case of Coronavirus in East Turkestan was reported soon after their arrival.

The flight information in Wuhan airport on the 23rd of January showed that only those flights going to Urumchi from Wuhan took off on time. The Chinese government’s ignorance to leave Urumchi open for thousands of potentially infected people from Wuhan sparked great concern among the Uyghur people in diaspora. Tik Tok videos originated from Urumchi indicated that thousands of people from Wuhan arrived in Urumchi since the 23rd of January and they then travelled across East Turkestan. The Chinese government is hiding real situation about the Coronavirus in East Turkestan and it has not implemented efficient measures to control the deadly virus. The most concerning situation is how to protect millions of Uyghurs, especially those in the concentration camps from the deadly epidemic now.

Before the whole Coronavirus epidemic started, China was in the limelight because of the Chinese concentration camps that housed millions of Uyghurs. Now, the two has collided as the Wuhan Coronavirus has made its way to East Turkestan. It was reported by Radio Free Asia that two men, aged 52 and 47 had been confirmed to be infected on Thursday (January 23rd). According to Business Insider, this has prompted fears about the fate of millions of detainees in the camps as they are vulnerable to the deadly virus due to their long time suffering in concentration camps.

There are more than 1200 concentration camps throughout East Turkestan according to experts such as Adrian Zenz. Reported poor camp conditions and poor infrastructure make it an ideal place for spreading disease and infection. The residents there are said to have plastic bins as toilets and have small rooms, so they need to take turns to sleep. If the virus spreads in East Turkestan it could leave the estimated 5 million Uyghurs detained in prison camps across the region highly vulnerable to infection.

If the Wuhan Coronavirus makes its way into the camps it will have “serious implications” for the detainees, Dolkun Isa, president of the World Uyghur Congress, told RFA, warning “the lives of millions of people will be at stake.” James Millward, professor of Chinese and Central Asian history at Georgetown University, tweeted that “cramped conditions, poor hygiene, cold, stressed immune systems” could result in “a massive disaster.”

We call the Chinese government to be transparent about the situation in East Turkestan and allow international health organizations to be there in the field to help control the deadly epidemic before it is out of control.

We demand the international community to pay close attention to the situation in East Turkestan and do not let the Chinese government destroy more Uyghurs by exploiting the deadly virus.

More links about Torchlight Uyghur Group:
https://www.facebook.com/torchuyghur/
https://twitter.com/torch_uyghur
http://blog.freedomsherald.org
http://freedomsherald.org/ET/unb/
https://www.change.org/search?q=Torchlight%20Uyghur%20Group

Uyghur News (Sunday, Jan. 19, 2020)

Most links listed below can also be found at: http://uyghuremergency.org/

China reports new H5N6 bird flu case in Xinjiang region
https://www.reuters.com/article/us-health-birdflu-china/china-reports-new-h5n6-bird-flu-case-in-xinjiang-region-idUSKBN1ZJ0X3

– Baroness Warsi: We are standing by as yet another potential genocide unfolds
https://www.politicshome.com/news/uk/foreign-affairs/house/house-magazine/109147/baroness-warsi-we-are-standing-yet-another

China our great friend, can’t talk about ‘sensitive’ issues: Imran Khan’s response on suppression of Uighurs
https://www.timesnownews.com/international/article/china-our-great-friend-cant-talk-about-sensitive-issues-imran-khans-response-on-suppression-of-uighurs/542262

Destruction Without Death: China’s Modern Day Genocide
https://newmatilda.com/2020/01/20/destruction-without-death-chinas-modern-day-genocide/

Uyghur News (Tuesday, Jan 7, 2020)

Uyghur News (Tuesday, Jan 7, 2020)

Most links listed below can also be found at: Uyghur Emergency

人类同胞的你

火炬•维吾尔 (mesheluyghur@gmail.com)
2020年1月6日

为不公呐喊原本以为只属于人类的道德义务, 但是最近对动物世界的研究得出的结论是动物也有保护弱小的本性。 在YouTube可以查到一些有趣的视频,诸如犀牛从鳄鱼的嘴里拯救小鹿;或者狒狒从猎豹嘴里拯救羚羊之类的。他们本就不是同种,但是却站出来为弱势者,被欺凌者呐喊并给予保护。科学发达的21世纪我们人类有欣目睹动物之间的爱心,所谓的森林法则也在受到质疑与挑战。
遗憾的是21世纪连动物都懂得怜悯的时候, 14亿中国人对中国政府针对维吾尔人实施的种族灭绝政策集体失声。他们保持沉默的原因是什么呢。 难道维吾尔人犯了什么滔天大罪,不值得同情并为其发声吗?
这里的原因不是因为维吾尔人有罪,三大要素影响着中国人的判断力。

第一要素是传统政治文化

首先传统对中国人的教导是,国是 家,官是父母, 民是草,孝是做人的道德标准。再看一看这‘孝’字,上半部分是‘老’字的一半,下半部分是‘子’。‘老’字在汉语不仅表示父母或年纪大的人,在古汉语‘老’字还是对高级官员的尊称,如上聊,大夫等。传统中国文化的主脉是儒家文化。而儒家对孝的规范是明确的, 什么“不孝有三,无后为大”之类的。儒家文化倡导的文化里人,家庭,国家是一体化的,所以儒家文化说到底是传统的政治文化。儒家文化对中国人灌输的就是,以家为本,以老为尊,要不然就是不孝之子。自从官代替为父母,国等同于家以来, 中国人的思维观念里这孝的范围涵盖了对官员的孝顺,对政府的孝顺。作为草民,无论好坏,无论腐败,政府与官员是反对不得,要不就是不孝。
所以在中国只要政府允许百姓活着,无论政府和官员做什么坏事儿,百姓是不会反抗的。在中国历史上所有的反政府,反王朝的起义基本上是因为百姓被逼的没法活,为了生存才不得不起来反抗政府的不作为。只要有一口气活着,中国人把做牛做马的精神视为孝。中国人从来没有为个人的尊严,权利活过。历代权贵阶层和犬儒阶层狼狈为奸,用生存权来驽架百姓做牛做马,成为执政和延续政权的上策。现在中国政府标榜的:“在中国生存权才是最高的人权” 的宣言不是来自于党文化,而是源缘于中国人自身的历史文化。生存在21世纪是人类世界和动物世界的最基本权力的时候,在中国仍然标榜为最高的,也是唯一的人权。
结论是,当生存权成为人的唯一权力的时候,个人就会剥夺和压缩所有其他生命体的生存空间。这就是为什么在中国生命没有任何形而上的意义。为了生存权这个最后的堡垒,人人自私自利,无视他人的生命。中国人见什么吃什么,荼毒生灵,饥饿的时候肉食弱势群体,诸如小孩,这些现象就是中国人无极限地延伸生存权的结果。当生存权是做人的最高权力的时候,在中国已经没有任何空间容纳人的其他更高一级的权力了。所以在中国小孩子在路上被过往的车辆一次次碾压的时候,生存权没受到影响的过路人天经地义地漠视这个正在眼前被碾压的弱小生命。在中国当自己的生存权受到挑战的时候,他人的生命是可以忽略的。所以在中国健康的人体器官是明码标价的。只要有钱,可以在任何医院做手术换一个健康的器官。而这个器官是来自一个活生生的人身上。只是因为这个器官的主人或者是一个维吾尔人,或者是一个图博人,或者是要求生存权意外的一点点宗教自由的法轮功教徒。在中国维吾尔人,图博人是被圈起来等待被宰割的牛羊,而中国人是圈外的奴隶。圈外的人肉食圈内的人来换取生存权。 所以中国人对于维吾尔人被中国政府关进集中营的事件漠不关心。

第二要素是愚昧化宣传

当人的权力压缩到最基本的生存权的时候,愚昧化教育和宣传对于政府变得尤为重要。指鹿为马是中国人的一个典故。讲的是要挟他人说出颠倒黑白的话。在信息时代对于中国政府的愚昧教育中国百姓心里有数。只是生存权架在脖子上,政府说维吾尔人全是极端分子,再上演几个精心策划的“恐怖事件”在全国大大小小的媒体上24小时不间断地重复播放,也就把中国政府把全体维吾尔人关进集中营的理由给合理化了。
为自由而活的精神和良心是人的本性。所以就像8964用热血试图换取中国人的自由一样,中国人里也有有气之士对专政说不。只是专政政府历来的法宝就是杀鸡骇猴。判了几个为维吾尔人打抱不平的民间人士;阻断了解维吾尔人的正面途径;投入巨资让几百万网络五毛们丑化宣传维吾尔人。 所有这些策略大见其效,海外的中国人也加入了为中国政府的政策辩护并讨伐维吾尔人的行列。剩下的所谓海外民权人士和团体,不想被愤怒的中国人唾弃,也就跟着主流集体失声。
一次在一个会议上同组里来自中国大陆的女士对贴在我手提电脑上的小女孩的照片感兴趣,问我她是谁。我告诉她是我女儿。得知我还有一个儿子后,她问我只贴女儿的照片是不是因为我偏爱女儿。我告诉她我们的传统文化里保护女儿是爸爸的责任。所以我们一般不会远嫁女儿,以便确认女儿是否受到男方的善待。这个女士更是好奇的问我来自哪个国家,而当我告诉她我是维吾尔人时,她的表情变得特别地古怪,沉默了一阵后告诉我,真不知你们维吾尔族还有这样的好传统,我们中国人的传统是重男轻女,所以现在剩男成了一个社会问题。对于她的不知情我是可以理解的。因为中国政府一直以来利用宣传来给维吾尔人贴上 ‘野蛮’和‘落后’的标签,最近更是扣上‘恐怖分子’的帽子来妖魔化这个民族。

第三要素 中国人始终生活在圈子里

鲁迅总结中国文化的时候说过“5千年的中国文化,4千年是吃人的历史”。“吃人”在中国是一些左派文人对中国传统文化进行反思的焦点用语。鲁迅在【狂人日记】里概括的“吃人”现象就是对中国人生存权的如实概括。中国大地水土富饶,人力资源充足,中国人可以说是世界上最勤劳的人群。但是为什么从古至今始终挣扎于生存呢?中国历史上大规模吃人的事件大量被记载。中国的四大名著都有吃人的描述。中国人始终挣扎在饥饿的边缘上,这是和历代中国政权执政有关。中国人勤劳但不知道怎么保护自己的权益,历代政府实施的政策就是,搜刮百姓,只留下百姓能够存活的食物,让百姓活着,当牛马使唤。中国人精神生活是极度匮乏。读书是为了当官。因为能保证生存以上的资源的也就是做官。其实和世界上其他国家一样中国人在历史上也有过在形而上的发展机会。对中国文化产生根本性影响的儒家文化产生的年代老子写下了【道德经】,为中国人留下了第一个(也是最后一个)哲学著作。老子提倡的‘道‘其实是给中国人提供了一个在形而上飞跃自我的机会。但是还没等中国人抬头看天,想物质以外的现象的时候,孔子游说诸侯为当权者提供了用生存权奴役中国人的理论。感叹“苛捐猛于虎也”的孔子到头来自己带头让历代中国知识分子选择了提专政说话的犬儒,为暴政献媚的养客。从此个人思维,意志的成长在中国文化圈被扼杀,中国百姓只需为生存权挣扎,不许被做人而活。这就是在中国社会延续到现在的用生存权换政权的政治模式。
这种政治模式在中国延续了上千年。祖祖辈辈做牛马的中国人没有信仰的宗教,没有自豪的人生。剩下的能自豪的也就是穿着长衫,站着喝酒的孔乙己思维而已。什么是孔乙己思维呢? 孔乙己思维就是每一个中国人看不起像自己一样的普通百姓,却又没有可高尚的起的精神世界。中国人现在在物质上吃饱了,喝足了,但是在精神上极度空虚。精神上开始饥渴的中国人正是中国政府最不愿意看到的。如果不及时给予其他资源来填充中国人的精神空间,中国人最终向往的是比生存权更高级的人权。于是中国政府大力宣传国家民族主义,举国上下为中国共产党政府填海造岛,推嫦娥上月大感自豪;推动人权的美国是美帝,来华投资的非洲人是穷鬼,保持本民族独特文化的图博人是封建,而反抗专制统治的维吾尔人是恐怖分子。历来精神世界空虚的中国人在党媒的宣传下培养成新时代的孔乙己是如何的容易。14亿个孔乙己们视中国政府为马首是瞻,站着也能陶醉于大国国民的自豪之中。来自于维吾尔人的不一样的声音当然要搅和中国人好不容易开始享受的生存下来后的陶醉,就当然拥护中国政府关押维吾尔人的政策。
培养孔乙己的另一个目的就是做孔乙己的代言人。孔乙己是个自尊心特别强的人,但他的自尊心代表的不是他独立的人格,而是满腹国事,天下事,却被科举逼疯的,穷困潦倒的秀才的性格。这种人格只能存在且认可在一个固定的圈子里。这是一个集体化的人格。 由于中国人的人格是集体化的,这个集体化的人格也需要有人代言。14亿个孔乙己的感情加在一起可不是什么小力量。 也只有一个强大的政权才有代言的资格。于是中国政府成为14亿个中国人感情的代言人。只要涉及到中国政府的负面报道都会‘极度伤害中国人民的感情 ,让中国人民极度愤慨’。
这种集体化的人格在长时间被执政者代言后,中国人也就习惯于圈起来的生活了。不仅在国内生活的中国人,就是在发达国家生活的中国人在精神与人格上隶属于这个圈子过着自己的日子。挪威生活的一个朋友告诉我,又一次他在火车上碰到来自中国大陆却在挪威当了大学教授15年的中国人。当朋友告诉这位教授当前维吾尔人面临的集中营事件时,他表现的很诧异,说自己从来没有听说过此事。在交谈中朋友从他了解到,像这位教授一样工作生活的中国人在欧洲到处都是。这些中国人即使在欧洲,出门打车,购物,订酒店,用的只是微信,陪的是支付宝,蚂蚁金。地理环境是欧洲,语言和生活模式完全跟中国国内一样。即使是交流索取信息也靠微信。即使身在国外人,微信的所有信息首先在中国国内的储存器上面临过滤,大家都知道敏感信息不能读不能传。中国人即使在法治国家生活,因为生活在圈子里也就选择了中国政府的监控。而中国政府把监控的圈子不断在扩大,脸书,领英等社交圈也开始被中国政府渗透,试图监控全世界的人。

不想中国人投鼠忌器,殊不知维吾尔人被关进集中营的事件只是一个微型试验田,而真正的对象是中国人自己。 中国共产党天不怕,地不怕,只怕中国人觉醒。因为能推翻中国共产党统治的真正力量是中国人自己。中国政府意识到信息是无法控制的,越来越多的中产阶级已经不满足于仅有的生存权。中国人随着中产阶级的不断增长对法制权利的欲望也在开始扩大。当欺骗和恐吓不能停住中国人要求更多的权力的时候,政府能靠的也就剩实施暴政。像历代政权一样中国共产党政府始终想要的就是愿做牛马的中国人。以前中国人即使放在圈外也愿做牛马,但现在开始觉醒。为了让他们继续做牛马,政府不惜用枪杆子把他们圈起来。最早发觉此事的香港人现在站出来了。香港人已经意识到事态的严重性了。在英属香港时代香港人已经熏染并认可生存权意外的普选之类的公民权的可贵性。现在他们认识到为集中营里的维吾尔人发声就等同于为自己发声。而大陆的大多数中国人因为仍然认同传统意义上的生存权,他们不理解香港人的抗议示威,仍然为中国政府的专政做辩护,助纣为虐。

探讨为什么中国人保持沉默的历史文化原因,不是为了丑化中国人的不作为,而是展现中国人一个认识自我的论区。我们正在目睹人类社会的变革所需的历程已经从世纪缩短到一年或一日。科学技术已经拉近了人类的距离,更是融合了不同人群,不同社会。人类的共识早已打破了对狭义的人群(族类)认同到人类共同价值的共识上。人类的共同价值也在不断地普遍化。纯粹生物学意义上的对人的共识,经过几千年的剧烈的社会变迁后上升到意识上的共识,得到了优化。用战争和杀戮来实现和平的方式,特别是在人类经历了两次世界级大战后更是受到质疑。人类意识到专政与集权是人类社会处于不和平的客观因素。集权最终带给人类之间的就只有战争。而战争的结果是,不管谁赢谁输,王者征服并毁坏的还是普通百姓的家园,毁灭的是人类自己的子孙后代的家园。因为不管是东方人还是西方人,不管是维吾尔人还是中国人,我们人类生息在同一个星球上。作为这个星球上最大的族群的中国人更应该清醒地认识到自己的行为对整个人类社会所带来的影响。。
如果每个中国人对于自己的子孙后代的未来认真的话,必须懂得不管族群和文化背景如何,人类子孙后代的命运是息息相关的。“各人自扫门前雪”不应该用在子孙后代的教育上。集权与暴政从来不关心自己的子孙后代,哪还会关心百姓的。像气候变化,土壤沙漠化,水汽污染之类的问题已经在警示人类,子孙后代正在面临共同生存的更本问题。地球是我们唯一的家园。
中国人,这篇文章是写给人类同胞的你。作为人类不管中国人,维吾尔人,白人,或者黑人我们都是人类大家庭里的同胞。爱心和智慧是拯救人类的法宝,而只有我们携手未来才不会丢失这些法宝。站在人类大家庭,你的传统还是可以服务于现在和未来。比如古诗‘本是同根生,相熬何太急’里的同根从传统的家族意识我们可以扩大到整个人类社会。科学告诉我们我们人类是同根生,生息在被命名为地球的星球上,因为人类的不作为,这个星球正在面临死亡。而人类所知的宇宙空间里还没有一个星体是适合人类居住的。将来即使发现了第二个地球我们也没有足够的时间和技术来完成移居。以至于浪费我们的精力和智慧服务于专政与暴政,最终用战争来毁灭自我,为什么我们不用我们的智慧来保护这个美丽的星球,留给我们的子孙后代这个本来是完美的家园呢?
中国人,该是对专政政权说不的时候了,该是站起来对维吾尔人发声的时候了,该是对自己的子孙后代负责的时候了。
中国人,这是维吾尔人写给人类同胞的你。

您在下面的网站里能找到更多的信息:

https://www.facebook.com/torchuyghur/
https://twitter.com/torch_uyghur
http://blog.freedomsherald.org
http://freedomsherald.org/ET/unb/

Why the Chinese Government Wants to Eradicate the Uyghur Race Now? Here are Some Answers:

中国共产党的一带一路的中心库尔勒(Korla)
Communist China’s “Belt and Road” Center – Korla

(Translation of the Chinese introduction over a map – please see the video clip attached with the same title in Chinese)

This is the Silk Road Economic Belt Central Region (pointing the map). The so-called “Belt and Road” is the Silk Road Economic Belt and the 21st Century Ocean Silk Road. The central region of the Silk Road Economic Belt is Korla, more accurately located at the 27th division of the Bingtuan (in English: Xinjiang Production and Construction Corps) where our project is located. Going west from Korla, we will pass Kuqa, Aksu, Kashgar, and then arrive in a border port called Konjirap. However, Konjirap is not an ideal place for building a free trade region, since it is 4,733 miters (15,524 feet) above the sea level and covered by snow all the year around. Passing Konjirap we will enter Pakistan. This area (as pointed) is called China-Pakistan Economic Corridor and it can also be called China-Pakistan Economic Belt. Now there already exists a rail road called China-Pakistan Rail Road, at the moment we are building the China-Pakistan Highspeed Rail Road and compatible highways. Crossing the whole territory of Pakistan, we will arrive at the port of Gwadar. What is the strategic value of the port of Gwadar? Sixty five percent of oil China consumes has been imported from the Middle East. What is the previous channel of this imported oil? Previously the oil from any parts of Middle East travel all the way down in the sea and pass the Strait of Malacca which is controlled by Singapore, actually controlled by the United States. Passing the Strait of Malacca, oil goes to main land China via Fujian province or Shanghai. This sea road is too long and especially controlled by the United States (via Strait of Malacca). The port of Gwadar was put in operation since Dec 13, 2016. With that China’s oil purchased from the Middle East directly go to the port of Gwadar by shortening its sea road distance by 85%, and avoiding the United States’ control. The oil will be entered Xinjiang, China via oil pipeline (from Gwadar to Xinjiang). This is not just an oil problem, all the goods arrived in the port of Gwadar can be transported to China via the China-Pakistan Highspeed Rail Road (“Bullet Train”) and highways. Konjirap is too high in elevation and Kashgar does not have enough water, therefore the nearest best location for the Silk Road Economic Belt Central Region is Korla (where our project is located) for building Central Asia Free Trade Region which is one of China’s key projects. With that, Korla of Xinjiang will become the trading center for Central Asia, Europe, Middle East and China. This is the significant value of the region. Regarding to the port of Gwadar lets explain more, why it was not put in operation for many years? Singapore bought out the port of Gwadar many years ago but did not build any infrastructure. Therefore, after buying back the port of Gwadar, Pakistan asked China to invest and together put the port in operation. Once the port of Gwadar is in operation, the Unites States’ 60 years of control on the Strait of Malacca will no longer has any value, and the all will be controlled by China. This is very important!

FaceBook Source:
https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=2185862418113044&id=100000679202230

Youtube Source:

دەۋاگەر سۇس بولسا، ئوغرى مۇتتەھەم بولۇر

مەشئەل ئۇيغۇر گۇرۇپپىسى

2016 – يىلىنىڭ ئاخىرىدىن باشلاپ ئانا يۇرتىمىز شەرقىي تۈركىستاندا خىتاي تاجاۋۇزچىلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان زۇلۇمىنىڭ شىددەت بىلەن ئېشىشى مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنى بۇ زۇلۇمغا قارشى كۈرەش قىلىشقا، تىرىشچانلىق كۆرسۈتۈشكە ئاتلاندۇردى. بۇنىڭغا ئەگىشىپ خەلقئارا ۋەزىيەتنىڭ كۈنسېرى ئۇيغۇرلارغا پايدىلىق تەرەپكە يۈزلىنىشى ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن ئىرقىي قىرغىنچىلىقنى خەلقئارا كۈنتەرتىپكە ئېلىپ كىردى.
بولۇپمۇ 2019 – يىلى 3 – دېكابىر كۈنى ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىدا «2019 – يىلى ئۇيغۇر قانۇن لايىھەسى»نىڭ يۇقىرى ئاۋاز بىلەن قوبۇل قىلىنىشى ۋە ئۇنىڭغا ئەگىشىپ كانادا، ئاۋسترالىيە ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىدا ئۇيغۇرلارنى باستۇرۇشقا قاتناشقان خىتاي ھۆكۈمەت ئەمەلدارلىرىنى يەرشارى ماگىنىستىكى قانۇنى بىلەن جازالاش سادالىرىنىڭ يوقۇرى كۆتۈرۈلىشى خىتاي ھۆكۈمىتىنى ئالاقزادە قىلىۋەتتى.
خەلقئارادا شەكىللىنىۋاتقان بېسىمىغا بەرداشلىق بېرەلمىگەن خىتاي ھۆكۈمىتى، 2019 – يىلى 9 – دېكابىر كۈنى «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى»نىڭ قورچاق رەئىسى شۆھرەت زاكىرنى سەھنىگە چىقىرىپ، «تەربىيەلەش مەركەزلىرىدىكى ئوقۇغۇچىلار»نىڭ ھەممىسىنىڭ ئوقۇش پۈتتۈرۈپ ئائىلىسىگە قايتقانلىقىنى ئېلان قىلدۇردى. بۇنىڭغا ئەگىشىپ خەلقئارادا بەزى مەتبۇئاتلاردا ئانا يۇرتىمىزدىكى «تەربىيەلەش مەركەزلىرى»نىڭ تاقالغانلىقى ياكى تاقىلىدىغانلىقى ھەققىدە خەۋەرلەر چىقىشقا باشلىدى.
16 – دېكابىردا ئىرېلاندىيە ۋاقىت گېزىتىدە بىر خەۋەر ئېلان قىلىنغان بولۇپ، خەۋەردە ئىككى مۇخبىرنىڭ بىر قانچە كۈن ئىلگىرى قەشقەرگە زىيارەتكە بارغانلىقى، قەشقەردىكى ئىككى چوڭ لاگېرنىڭ ھەقىقەتەن تاقالغانلىقى، لاگېردا ھېچقانداق ئادەمنىڭ قالمىغانلىقى، ئۇلارنى 7 – ئايدا بارغاندا كۈتۈۋالغان مىجىت مەھمۇدنىڭ بۇ يىل 11 – ئاينىڭ ئاخىرىدا بارلىق لاگېرنىڭ تاقالغانلىقىنى بىلدۈرگەنلىكى يېزىلغان .
خىتاي ھۆكۈمىتى ئۆزلىرىنىڭ جىنايى قىلمىشلىرىنى يوشۇرۇش ئۈچۈن ھەرىكەتكە ئۆتكەن بولۇپ، يېقىنقى بىر قانچە يىللىق ئارخىپلارنى كۆيدۈرۈپ يوق قىلىش ھەققىدە بۇيرۇق چۈشۈرگەنلىكى ھەققىدىمۇ مەلۇماتلار كېلىۋاتىدۇ . زۇلۇمغا بىۋاسىتە ئۇچرىغان قېرىنداشلىرىمىزنىڭ ئىز – دېرىكىنى قىلىش، ئۇلارنىڭ ھېسابىنى سوراش مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ باش تارتىپ بولماس بۇرچىدۇر.
خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇ جىنايى قىلمىشلىرىنى يوشۇرۇپ، خەلقئارانىڭ كۆزىنى بويۇشىغا يول قويماسلىقىمىز، ئۇلارنىڭ ئەپتى بەشىرىسىنى ئېچىپ بېرىپ، خەلقئارانىڭ قوللىشىنى داۋاملىق قولغا كەلتۈرۈشىمىز ئۈچۈن، قولىمىزدىكى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىن ئۈنۈملۈك پايدىلىنىپ، يازما ۋە سىن ھۆججەتلىرىنى ئېلان قىلىپ، قېرىنداشلىرىمىزنىڭ ئىز – دېرىكىنى قىلايلى.
بۈگۈن خەلقئارا بىزنى قوللىماقتا. نوپۇزلۇق سىياسەتچىلەر، داڭلىق چولپانلار، سەنئەتچىلەر، ئاممىۋى تەشكىلاتلار، ھۆكۈمەتلەر بىزنى قوللىماقتا. ئەھۋال مۇشۇنداق بولغان ئىكەن بىز تېخىمۇ بەك تىرىشچانلىق كۆرسىتىشىمىز، قېرىنداشلىرىمىز ئۈچۈن ئورنىمىزدىن دەس تۇرۇپ، ئۇلارنىڭ ئىز – دېرىكىنى قىلىشىمىز لازىم.
قېرىنداشلار بۈگۈن قېرىنداشلىرىمىز ئۈچۈن شاھىت بولىدىغان، ئۇلارنىڭ بوغۇلغان ئاۋازىنىڭ ياڭراق ساداسى بولىدىغان كۈندۇر.
بۈگۈن، ۋەتەندىكى قېرىنداشلىرىمىز «بىز شۇ ئېغىر كۈنلەرنى باشتىن ئۆتكۈزۈۋاتقاندا بىز ئۈچۈن نېمىش قىلدىڭ؟» دەپ سورىغاندا، يەرگە قاراپ قالماسلىقىمىز، يۈزىمىزنىڭ قىزارماسلىقى ئۈچۈن قېرىنداشلىق بۇرچىمىزنى ئادا قىلايلى. بارچە ئاۋازىمىز بىلەن قېرىنداشلىرىمىزنىڭ ئىسمىنى ياڭرىتايلى!
قېرىنداشلار كېلىڭلار، قېرىنداشلىق بۇرچىمىزنى ئادا قىلىش ئۈچۈن قېرىنداشلىرىمىزنىڭ ئىز – دېرىكىنى قىلايلى، بۇرچىمىزنى ئادا قىلايلى!
سىز تۆۋەندىكى ئۇلىنىش ۋە چاقىرىقلارغا ئاۋاز قوشۇش ئارقىلىق بىر كىشىلىك مەجبۇرىيىتىڭىزنى ئادا قىلالايسىز، ئىككىلەنمەڭ، قورقماڭ، دەرھال ھەرىكەتكە ئۆتۈڭ!

لاگېر قۇربانلىرىنى تىمىزلاش ئورۇنلىرى:

ئۈچ يىلنىڭ ئالدىدا باشلانغان خىتاي زۇلۇمىنىڭ قۇربانلىرىنى، يەنى (1) ئالاقە ئۈزۈلۈپ قالغان، (2) ئىز – دېرەكسىز يوقاپ كەتكەن، (3) لاگېر – تۈرمىلەرگە سولانغان ۋە (4) سولاقتىكى قىيناش ئازابى تۈپەيلىدىن ئۆلۈپ كەتكەن تۇغقانلىرىڭىزنى تۆۋەندىكى ئورۇنلارنىڭ بىرسىگە ياكى ھەممىسىگە تىزىملىتىپ قويۇڭ:

1. ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپ ئامبىرىنىڭ يېڭى تىزىملاش تور بېتىنى
https://www.utjd.org/register/

2. ئۇيغۇريار ئارخىۋى:
http://www.uyghuryar.org/2019/12/06/arxip/?fbclid=IwAR2rnyECInZbZWZeHHcPpQkmiA1CoLb8hgzum785DP9FCu7y79hdoXwy-0k

3. گەنە بۇنىن:
https://www.shahit.biz/uig/#

4. ب د ت غا گۇۋاھلىق بېرىش ھەققىدىكى مەزمۇنلار
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=831109563991124&id=1000127

习と陈は75%のウイグル人口を絶滅する計画だ

ーー東トルキスタンに行って来たあるモンゴル人留学生の直訳証言 

トーチ・ウイグルグループ
          
私は現在欧州で留学しているモングル人の大学院生です。今年の夏、新疆ウイグル自治区に行ってあるウイグル人の友人の結婚式に参加しました。友人のお兄さんはウルムチ市政府の公務員であり、その方から中国政府がどのようにウイグル人を抑圧していることを知りました。中国政府の行為は非常に非人道的であるため、国外の人々に是非知らせるべきだと思いました。

1、平成28年に新疆ウイグル自治区書記に就任した陳全国氏は新疆にいるムスリーム人口統計調査を行い、ウイグル人口だけが2000万を超える事を知り、自治区政府の漢族官僚を集めて5年内に,四分の三のウイグル人を消滅する計画を提案すると。これちょっとやり過ぎではないかと疑問をだした官僚に対して、陳氏は処分する意識を表明して恐喝すると。それから非人道的行為、《人狩り計画》が始まったという。

2、第一歩、ウルムチ市の開発区で自治区の政法廷と政府が面積がサッカーグランドの大きさと同じぐらい、巨大なコントロールセンターを設けた。そこで、ウイグル人の日常行動を点数で計算して、点数の多少で逮捕して刑務所に行きか、強制収容所行きか、死刑か決まったそうです。例えば;一回モスクに行ったら10点、パスポートを申請したら5点、トルコ、アラブ諸国、また中アジア緒国に行った経歴があれは10点、新疆ウイグル自治区の中で、原住町から戸籍を他の町に移動した場合は10点と定められた。それで点数が15点を超えた場合は強制収容所へ閉じ込むとの口実になり、こんな形で捕まった人々が三百万人を超えたそうだ。最初の目標は知識人たちであって、何千人の知識人がキャンプに投じられたそうだ。その後、歴史、宗教、ウイグル語文学に関わる出版品を回収して燃やしたそうだ。またそのような本を書いたり、編集したりしたウイグル人を捕まえて、殺されたという。そのなかにヤリクン.ルーズ氏もいたそうだ。政府宣伝部で働いている35歳ぐらいのウイグル人職人ある会議で私達はほんとの犯罪者を捕まった方が正しいじゃないですか?との文章を発表して30分後、家族全員とともに姿が消えたそうだ。自治区全体が恐惧状態に打ち込んだようだ。

3、捕まった人々を残虐な体刑を加えて拷問され、体質よくない人が耐えられなく、警察が導くとうり、だれだれかが、宗教活動しているとかの噓の証言をさせられて、もっといっぱいの人を捕まえる事になった。政府が平成28年からインタネットを監視するセンターが設置され、リーダーが漢族で、従業員が何国語を話せる人で、任務は、ウイグル語サイトで、特にIzdinix, Misranim等10何個サイトの会員になって、から海外からサイトに掲載した情報を見た人、また歌を聞いた人などなど何百人を捕まって刑務所に入れられた。またIzdinixサイトで、アメリカの宇宙センターのNASAで働いているウイグル人の科学者、エリケン.スデク(Erkin、Sidiq)博士のビデオを見たと96人を捕まったと。インタネット監視役員達、毎日絶対に犯罪者を捕まえないといけない義務があり、必死に人狩りしていたようだ。平成29年、民族意識強い、共産党の政策に合わないという事で、和田から20人、クムルから平成18人、政府への不満で一日ストライキした50何人の教員が捕まった。キズリス自治県から40人の先生を捕まっていた。その理由は、平成25年、学校でスカーフを被る事が禁じられたことに反対して、何人のムスリム女性がスカーフを被って到校して、そこで漢族の教員と争うが起こった事件が別の学生からSNSで流した事件でした。また平成30年、新疆医科大学で有る女性学生と漢族先生が喧嘩になって、この先生が、学校の指導者へその女性学生が、学4校の通路でお祈りしたことを告発したという。別の日その女性学生が同窓会にて自分とその漢族教員が喧嘩になったことを参加し者に伝えたとして、参加者の20何人も逮捕されたという。この3年間のあいだ収容所から50万以上のウイグル人が判決されたという。平成29年、強制収容所と刑務所で死んだ人たちを、家族へお知らせしたとき、急性心臓病で死んだと言って、死体を渡すそうだが、平成30年から、死んでも家族にお知らせしないそうだ。ウイグル知識人、お金持ちの人々、全部捕まえて、漢族と各民族の間、憎しみが極点に立っているようだ。

4、平成12年、ウイグル人の若者が新疆ウイグル自治区の北方で優秀な成績で大学から出てきても、仕事がなくて、仕方が無く警察官に成る事を選んでいたそうです。でも、漢民族には仕事が沢山あるそうだ。最近内陸から漢民族の移住者すくなくなり、政府がウイグル自治区へ来て働きたい質が低い人たちを呼んで来て、南疆の学校、幼稚園で教員の仕事をやらせているそうだ。地元の人たちには、<三不問>政策をとっているそうで、せの三不問とは、漢族の給与を聞かない、出身地を聞かない、教育背景を聞かないということであるそうだ。所謂先生達の素質が、ひどくって、かなり問題を起こしているそうだ。やルカント県にある小学校で一年級の担任である漢族先生が、女子学生全員を強姦する劣悪犯罪行為を起こしたそうだ。しかし結果として政府が、精神的問題があると言う形で片付けたそうだ。

5、陳全国、新疆ウイグル自治区へ来る前、北新疆小学校では、漢、ウイグル語両方使っていて、南の方、まだウイグル語だけでした。でも、陳氏が来て、二年内で、教育で大活躍して、漢、ウイグル語教育を撤退し、承知いたしました。小学校一年生から、高校二年生までの教材、全部強制的、中国語に変えていた。南新疆の方、先生たちの中国語能力が普遍的に低下であるために、学生が中国語だけの授業内容をほとんど理解できないようだ。これが結果として学生たちの教育質が下まがっているようだ。

これらを聞いてモングル人ある私でも、中国共産党対ウイグルの弾圧、侵略、消滅する政策はもはや、悲惨な結果を果たすだろう、陳全国など漢族官僚達の今までやって来た悪事の報いがあるだろうと思いました。友達のお兄さんが;カシガールに行った時、カシガールだけで100万人を逮捕されたようでした。外にいるのは、警察官、一部公務員、学生だけで、何にも罪が無い、畑しか知らない可哀想な農民たちまで、強制収容所に入れられていたと友人の兄が涙を流しながら言ってくれました。